In een wereld waar hybride werken steeds meer de norm is, groeit ook de populariteit van zelfsturende teams. Werken zonder een baas die voortdurend over je schouder meekijkt… klinkt ideaal, toch? Maar wat houdt zo’n zelfsturend team nu écht in? En belangrijker nog: hoe zorg je ervoor dat je goed met je collega’s samenwerkt? Klaar om de touwtjes in handen te nemen? Let’s go!

Wat komt aan bod:

  1. Zelfsturend teams betekenis: wat is een zelfsturend team?
  2. De voordelen van zelfsturende teams: waarom ze zo populair zijn
  3. Een productievere (thuis)werkdag
  4. Zelfsturende teams nadelen: de keerzijde van de medaille
  5. Waar moet een zelfsturend team aan voldoen?
  6. 11 tips om prettig te werken in een zelfsturend team
  7. Zelfsturende teams in de praktijk: nu is het aan jou om er iets van te maken
  8. Veelgestelde vragen over zelfsturende teams

Wat is een zelfsturend team?

Een zelfsturend team is een groep mensen die gezamenlijk verantwoordelijk is voor het plannen, uitvoeren en evalueren van hun werk. In plaats van een traditionele manager die constant de koers bepaalt, neemt het team zelf de touwtjes in handen. Het idee? Minder hiërarchie, meer vrijheid en verantwoordelijkheid.

Wat is de oorsprong van zelfsturende teams?

De oorsprong van zelfsturende teams gaat verrassend ver terug. Hoewel het heel modern klinkt, werden al in de jaren 50 in de Britse mijnen voor het eerst zelfsturende teams ingevoerd. Ja, je leest het goed, mijnen. Hier werkten de teams zonder directe supervisie, waarbij ze zelf de taken verdeelden en beslissingen namen. Dit experiment bleek zo succesvol dat het concept zich langzaam verspreidde naar andere sectoren.

En inmiddels zijn zelfsturende teams niet meer weg te denken in moderne organisaties. Denk aan zelfsturende teams in de zorg, zelfsturende teams in het onderwijs en zelfsturende teams in de gemeente. Maar ook in de bedrijfswereld zie je deze vorm van werken steeds vaker. Om wat voorbeelden van zelfsturende teams te noemen:

  • Google
  • Uber
  • Stichting Buurtzorg
  • Gore-Tex

zelfsturende teams bieden verantwoordelijkheid aan de medewerkers

Wat zijn de voordelen van zelfsturende teams?

‘Zelfsturende teams’ is geen buzzwoord; het biedt concrete voordelen:

  • Meer autonomie en eigenaarschap: jij en je teamleden krijgen de vrijheid om jullie werk zelf in te richten en te plannen. Dit vergroot het gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid bij je werk.
  • Snellere besluitvorming: zonder bemoeienissen van bovenaf kunnen jullie sneller beslissingen nemen. Handig, want zo voorkom je eindeloze (saaie) vergaderingen en goedkeuringsrondes. Geen ‘plasjes’ van bovenaf, maar lekker snel knopen doorhakken.
  • Betere samenwerking: omdat jullie als team verantwoordelijk zijn voor jullie eigen succes, leren jullie effectiever met elkaar te communiceren en samen te werken. Als team zijn jullie hechter.
  • Meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen: jullie passen je snel aan veranderingen aan, wat vooral handig is in een hybride werkomgeving waar flexibiliteit een must is.
  • Hogere motivatie en tevredenheid: de vrijheid en verantwoordelijkheid zorgen vaak voor een hogere motivatie en werktevredenheid. Jullie voelen je gehoord en gewaardeerd, wat een boost geeft aan jullie productiviteit.

Een productievere (thuis)werkdag

Over productiviteit gesproken, ken je onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar al? Nee? Tijd om daar verandering in aan te brengen. In dit boek leert Björn je hoe je nog productiever werkt, zodat je lekker op tijd je laptop kunt dichtklappen (of tijd overhoudt voor andere werkzaamheden). Na het toepassen van de tips en methoden ga je van altijd ‘druk, druk, druk’ naar meer tijd. Liever via Instagram, Pinterest of de nieuwsbrief interessante tips en tricks ontvangen? Dat kan ook.

Ik lees Full Focus met een kopje koffie in de hand

Wat zijn de nadelen van zelfsturende teams?

Ja, ik moet het ook even over de keerzijde of zelfsturende teams hebben. Want het is niet alleen rozengeur en maneschijn. Het werken zonder manager of duidelijke hiërarchie klinkt misschien als een droom, maar het vraagt wel om een andere aanpak. Met je team kun je daardoor tegen de volgende punten aanlopen.

  • Gebrek aan duidelijke structuur: zonder vaste structuur of leidinggevende kan het soms onduidelijk zijn wie welke verantwoordelijkheid heeft. Dit kan leiden tot misverstanden of zelfs conflicten binnen het team.
  • Beslissingen kunnen vertragen: omdat er geen duidelijke baas is om knopen door te hakken, kan het besluitvormingsproces juist langer duren. Iedereen binnen je team wil inspraak hebben, waardoor er geen beslissingen worden genomen.
  • Niet iedereen kan goed omgaan met de vrijheid: sommige collega’s vinden het lastig, al die vrijheid. Die vinden dat je elke dag wel een vrijmibo kunt houden. Of die loggen thuis ‘s morgens vroeg wel in, maar ze liggen vervolgens de hele dag aan te zonnen in de tuin.
  • Risico op onduidelijkheid: in een zelfsturend team kunnen rollen en verantwoordelijkheden vaag zijn, vooral als er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt. Dit kan leiden tot overlappende taken of, nog erger, dat bepaalde taken blijven liggen.
  • Moeilijkheden bij het aansturen van onderlinge samenwerking: zonder een manager is het soms lastig om conflicten op te lossen en iedereen op dezelfde lijn te krijgen. Het vraagt veel van de sociale en communicatieve vaardigheden van de teamleden om effectief samen te werken.

Waar moet een zelfsturend team aan voldoen?

Met een zelfsturend team is het mogelijk om fantastische resultaten te behalen, maar dat gaat niet vanzelf. Zeker in een hybride setting, waar jij en je teamleden soms op kantoor en soms vanuit huis werken, is het belangrijk om enkele randvoorwaarden op orde te hebben. Volgens onderzoek van Google loopt een zelfsturend team zonder duidelijke structuur of randvoorwaarden al snel vast in chaos, misverstanden en eindeloze Zoom-calls. Check of jij en je team voldoen aan de volgende 6 elementen.

Randvoorwaarde 1. Heldere doelen en verwachtingen

Het is belangrijk dat iedereen van het team weet wat de gezamenlijke doelen zijn. Of je nu vanaf de keukentafel werkt met een latte in de hand of op kantoor, zonder duidelijkheid over wat er van je wordt verwacht, is iedereen maar wat aan het freewheelen.

Randvoorwaarde 2. Effectieve communicatiekanalen

Vooral in een hybride setting is communicatie cruciaal. Je wilt geen belangrijke updates missen, omdat je collega’s op kantoor iets gehoord hebben dat jij nooit in de groepschat voorbij hebt gezien komen. Gebruik vaste kanalen (denk aan Slack, Teams of een shared agenda) om iedereen op de hoogte te houden.

Randvoorwaarde 3. Vertrouwen en zelfstandigheid

In een team dat zelfsturend is, is vertrouwen de basis. Je moet op elkaar kunnen bouwen en weten dat iedereen zijn of haar verantwoordelijkheid neemt, zelfs als er geen manager over de schouders meekijkt. Dat betekent dat iedereen zelfstandig aan de slag kan… ja, ook als je thuis lekker in je pyjama werkt.

Randvoorwaarde 4. Afgebakende rollen en verantwoordelijkheden

Zeker in een team zonder hiërarchie is het belangrijk dat iedereen weet wie wat doet. Een beetje overlap kan geen kwaad, maar het is fijn als er een duidelijk aanspreekpunt is voor bepaalde taken. Zo voorkom je dat iedereen ‘iets’ doet, maar niemand ‘alles’ afrondt. Word jij blij van klantcontact en je work-bestie totaal niet? Dan neem jij het klantcontact op je. Jij blij, iedereen blij.

Randvoorwaarde 5. Regelmatige check-ins

Of je nu op kantoor zit of vanuit huis werkt, check-ins zijn belangrijk. Geen urenlange vergaderingen, maar gewoon een korte update: wat is er gebeurd, waar sta je nu en is er hulp nodig? Deze check-ins zorgen ervoor dat iedereen betrokken blijft en op de hoogte is van elkaars voortgang, zonder dat je meteen in een lange, doodsaaie vergadering terechtkomt.

Randvoorwaarde 6. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen

Hybride werken vraagt om flexibiliteit. Misschien werkt je collega liever vroeg in de ochtend, terwijl jij het liefst voor 9 uur je bed niet uitkomt. Maak gebruik van aanpasbare werktijden, maar blijf wel flexibel als er iets wijzigt in de planning. In een zelfsturend team draait het om afstemmen en aanpassen. Dus als er een keertje wel een vroeg overleg met een klant gepland staat, ben jij gewoon fris en fruitig van de partij.

threads post over zelfsturende teams

“Waarom werken zelfsturende teams niet?”, vraag je je af? Als jij en je collega’s deze voorwaarden niet serieus nemen of toepassen. Of je nu thuis of op kantoor werkt, het draait om duidelijke afspraken, vertrouwen en effectieve communicatie.

Hoe kun je prettig werken in een zelfsturend team? 11 tips

Als teamlid in een zelfsturend team is het best een kunst om alles soepel te laten lopen, zeker als je de ene dag thuiswerkt en de andere dag op kantoor zit. Dus hoe zorg je ervoor dat alles op rolletjes loopt? Ik heb hiervoor 11 tips:

  1. Communiceer alsof je leven ervan afhangt.
  2. Maak een heldere planning en hou je eraan.
  3. Gebruik regelmatig een ‘check-in’ momentje.
  4. Zorg dat iedereen weet wat jouw rol is (en omgekeerd).
  5. Blijf flexibel en pas je aan.
  6. Wees niet bang om hulp te vragen.
  7. Toon een proactieve houding.
  8. Neem je verantwoordelijkheid.
  9. Luister naar je collega’s.
  10. Geef opbouwende feedback.
  11. Respecteer de mening van anderen.

1. Communiceer alsof je leven ervan afhangt

Je hebt geen manager die elke stap bijhoudt, dus dat betekent dat je zelf moet checken of iedereen op dezelfde golflengte zit. Spreek af welke tools je gebruikt (Slack, Teams, rooksignalen) en stuur regelmatig updates. Liever een berichtje te veel dan dat je teamleden in het duister tasten waar je nu mee bezig bent.

2. Maak een heldere planning en hou je eraan

Weet wat je moet doen en zorg dat je op schema blijft, zowel thuis als op kantoor. Het helpt om een simpele planning te maken en die ook daadwerkelijk te volgen. Even verleidelijk als het klinkt om thuis te werken in je comfy joggingbroek met de wasjes op je to-dolist: Mr(s) Discipline wordt je bijnaam.

3. Gebruik regelmatig een ‘check-in’ momentje

Doe regelmatig een snelle check-in met je teamgenoten. Dit hoeft geen urenlange vergadering te zijn; dagelijks vijf minuten om te bespreken waar je mee bezig bent doet al wonderen. Het voorkomt verrassingen en maakt samenwerken soepeler.

4. Zorg dat iedereen weet wat jouw rol is (en omgekeerd)

Een team zonder hiërarchie betekent niet dat iedereen maar wat doet. Zorg dat je rol duidelijk is en dat je weet wie een aanspreekpunt is voor specifieke taken. Zo vermijd je situaties waarin je collega op vrijdagmiddag 4 uur roept dat ze de presentatie voor maandagochtend niet heeft gemaakt, omdat zij dacht dat jij dat deed. Oeps!

5. Blijf flexibel en pas je aan

In een hybride team veranderen situaties soms razendsnel. Misschien kom je maandag vol plannen op kantoor aan en blijkt dat de helft van het team die dag thuiswerkt. Blijf flexibel en leer omgaan met onverwachte wendingen.

6. Wees niet bang om hulp te vragen

Zelfsturend betekent niet dat je alles in je eentje moet doen. Schroom niet om hulp te vragen als je vastloopt. Of het nu om een deadline, een lastige taak gaat of gewoon een vraag is. Je collega’s zitten in hetzelfde schuitje en als het goed is, willen ze je graag helpen om dat schuitje varende te houden.

7. Toon een proactieve houding

Zie je iets wat beter kan of loop je tegen een knelpunt aan? Wacht niet af tot iemand anders het aankaart, maar neem zelf het initiatief. Het laat zien dat je betrokken bent en draagt bij aan een soepel draaiend team.

Minder reactief werken leert Björn Deusings, productiviteitsexpert en persoonlijke effectiviteitscoach, je in deze video.

8. Neem je verantwoordelijkheid

In een zelfsturend team heeft ieder teamlid een belangrijke rol. Dus of het nu gaat om het afronden van een taak, een deadline of een teamdoel: zorg dat je doet wat je belooft en wees transparant als het even niet lukt.

9. Luister naar je collega’s

Actief luisteren is een kunst, zeker voor sommigen onder ons. Door echt te luisteren, begrijp je beter wat je collega’s nodig hebben en voorkom je misverstanden. Bovendien laat je zien dat je openstaat voor andere ideeën Dit is een essentiële vaardigheid in een team zonder ‘leiding’.

10. Geef opbouwende feedback

Feedback geven is belangrijk, maar kies je woorden zorgvuldig. Geef complimenten over zaken die goed zijn of gaan en tips waar het moet. Zo bouw je samen een beter team op zonder elkaar af te breken.

11. Respecteer de mening van anderen

Iedereen kijkt door een andere bril (soms een roze, soms een verduisterende) en dat is juist heel waardevol. Laat ruimte voor andere inzichten en bespreek meningsverschillen open en respectvol. Wie weet kom je tot inzichten waar je in je eentje nooit op was gekomen!

Conclusie: op deze manier werkt een zelfsturend team wel

Een zelfsturend team geeft veel vrijheid, maar die vrijheid werkt alleen als er duidelijke afspraken tegenover staan. Zonder heldere doelen, vaste rollen, goede communicatie en onderling vertrouwen verandert zelfsturing al snel in iedereen-doet-maar-wat. Juist omdat er geen manager voortdurend meekijkt, moeten jij en je collega’s meer verantwoordelijkheid nemen voor het gezamenlijke resultaat.

Het helpt om:

  1. goed te communiceren
  2. een goede planning te maken
  3. regelmatig check-ins te doen.
  4. duidelijk te maken wat je rol is
  5. flexibel te zijn
  6. niet bang te zijn om hulp te vragen, als je vastzit.
  7. een proactieve houding aan te nemen
  8. verantwoordelijkheid te nemen
  9. naar je collega’s te luisteren
  10. constructieve feedback te geven
  11. de mening van anderen te respecteren

Vind je het lastig om hulp te vragen? In deze TED Talk laat sociaalpsycholoog Heidi Grant zien hoe je op een effectieve manier anderen om hulp kunt vragen.

Zelfsturing betekent dus niet dat iedereen zomaar zijn eigen gang gaat. Het betekent dat je samen bewust bepaalt hoe jullie werken en daar ook verantwoordelijkheid voor neemt. En… hierover goed te blijven communiceren.

Ghislen Nysten,
Salesmanager

Veelgestelde vragen over zelfsturende teams

  • Wat zijn de 5 fasen van zelfsturing?

    Een zelfsturend teams model gaat door de volgende 5 fasen:

    • Teamleden leren elkaar kennen en verkennen hun doelen en mogelijkheden.
    • Het team ontwikkelt vaardigheden en kennis die nodig zijn om zelfsturend te functioneren.
    • Teamleden krijgen meer verantwoordelijkheden en vrijheid in hun werk.
    • Het team neemt beslissingen en is verantwoordelijk voor de uitkomsten.
    • Regelmatige evaluatie van processen en resultaten om continu te verbeteren en aan te passen.

  • Wat is een zelfsturend team precies?

    Een zelfsturend team is een groep medewerkers die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het behalen van doelen zonder constante supervisie van een leidinggevende.

  • Waarom zelfsturende teams?

    Zelfsturende teams zijn aantrekkelijk omdat ze de wendbaarheid en effectiviteit van een organisatie vergroten. Door teamleden meer verantwoordelijkheid en autonomie te geven, ontstaat er een sterkere betrokkenheid en motivatie. Dit leidt tot snellere besluitvorming, betere samenwerking en creatieve oplossingen.

  • Wat zijn de uitdagingen bij het implementeren van zelfsturende teams?

    Bij het implementeren van zelfsturende teams kunnen uitdagingen ontstaan, zoals weerstand tegen cultuurverandering en verwarring over rollen en verantwoordelijkheden. Ook kan een gebrek aan ervaring met zelfsturing leiden tot inefficiënte besluitvorming. Het is belangrijk om voldoende training en ondersteuning te bieden om deze obstakels te overwinnen.

  • Welke vaardigheden zijn essentieel voor de leden van een zelfsturend team?

    In elk zelfsturende teams boek dat je leest, staat dat onder andere goede communicatieve vaardigheden, zelforganisatie en probleemoplossend vermogen essentieel zijn. Daarnaast zijn samenwerkingsvaardigheden en een hoge mate van verantwoordelijkheid belangrijk, net als flexibiliteit om je aan veranderingen aan te passen. Zelfsturende teams werkt niet? Nee, niet zonder deze aspecten.

  • Is er een manager in een zelfsturend team?

    In een self-managing team (zelfsturende teams in het Engels) is er meestal geen traditionele manager die alle beslissingen maakt. In plaats daarvan deelt het team de verantwoordelijkheden en neemt het gezamenlijke beslissingen. Er kan wel een teamleider of facilitator zijn, maar deze rol is vaak meer gericht op ondersteuning en coördinatie dan op hiërarchische aansturing.

  • Hoe meet je het succes van een zelfsturend team?

    • Doelstellingen: bereikt het team zijn gestelde doelen en resultaten?
    • Medewerkerstevredenheid: hoe tevreden zijn teamleden over hun rol, samenwerking en de werkcultuur?
    • Productiviteit: hoe efficiënt en effectief is het team in het uitvoeren van taken?
    • Zelfreflectie: evalueert het team zijn prestaties en past het zijn werkwijze aan?
    • Kwaliteit van de output: hoe goed is de kwaliteit van het werk dat het team produceert?

  • Wanneer zijn zelfsturende teams geen goed idee?

    • Te weinig ervaring of vaardigheden.
    • Er is geen heldere visie of doelstelling.
    • De taken zijn complex en hebben begeleiding nodig.
    • Er is weerstand tegen verandering.
    • Er is onvoldoende ondersteuning.

  • Wat zijn de verantwoordelijkheden van zelfsturende teams?

    • Beslissingen nemen
    • Doelstellingen stellen
    • Taken verdelen
    • Kwaliteitsbewaking
    • Problemen oplossen
    • Interne en externe communicatie
    • Continue verbetering

Wie zijn wij? | tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich richt op efficiënter (samen)werken. We bieden een uitgebreid aanbod van (online) trainingen door heel het land, van timemanagement en assertiviteit tot gesprekstechnieken en snel lezen. Ben je benieuwd? Neem een kijkje op onze website of blogs en schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen!